Аверсэв - Возера Нарач
текст песни

Пасярод густых старажытных бароў, чыстае і празрыстае, як сляза, блішчыць вялікае возера. Слава аб яго прыгажосці здаўна хадзіла па ўсім наваколлі і нават у далёкія краіны заходзіла.
У маленькай вёсачцы, што прытулілася на адным з берагоў, жыла калісьці даўным-даўно дзяўчына-сіраціна па імені Найрыта. Аднавяскоўцы пяшчотна звалі яе Нарай. Была яна сціплая, працавітая і вельмі прыгожая. Яе блакітныя, як азёрная хваля, вочы заўсёды весела ўсміхаліся. Залацістыя валасы тугой касой абкручвалі галаву. Голас у яе быў высокі і звонкі.
Бывала, сядзе Нара на беразе пад клёнам, дзе збіралася моладзь, на гусельках грае і спявае. Спачатку голас павольна плыве, а потым узлятае высока і ляціць над возерам. У гэты час нават птушкі пераставалі спяваць, а людзі забываліся на сваё гора.
Аднойчы праязджаў праз вёску пан, стары ўдавец, і пачуў дзівосныя спевы прыгажуні. Загадаў спыніць каня і заслухаўся. Слухаў, слухаў і кажа Нары:
– Прыгожая кветка вырасла ў дзікім краі. Табе толькі спяваць у маіх пакоях.
– Кепская з мяне будзе служанка, – прамовіла Нара.
– Ты будзеш гаспадыняй, жонкай маёй! Будзеш самай багатай у гэтым краі! – пыхліва зазначыў пан.
Вакол Нары сядзелі на зялёнай траве хлопцы і дзяўчаты. Адзін з іх, чарнявы юнак, падышоў да пана.
– Гэта мая нявеста, – сказаў ён. – А пан няхай сярод паненак жонку шукае.
– А ты хто такі? – раззлаваўся пан.
– Я Андрэйка, сын Пятра.
– Ці не таго Пятра, што бунтаваў мне народ? – згадаў пан і закрычаў: – Схапіць яго!
Панскія слугі звязалі Андрэйку і павезлі ў маёнтак. І ніхто яго болей не бачыў.
Праз нейкі час пан прыехаў да Нары ў сваты, і на гэты раз яна дала згоду.
Надышоў дзень вяселля. Злосны вецер гнаў цёмныя хмары, а лес спяваў жалобныя песні. Нара ехала на фурманцы ў маёнтак, у руках трымала пакунак. Сустрэлі яе служанкі, завялі ў палац i апранулі ў шлюбны ўбор. I Нара зрабілася такой прыгажуняй, што ні ў казцы сказаць, ні пяром апісаць. Пакланілася яна пану ды папрасілася перад вяселлем пабыць трохі адной у пакоях, каб прывыкнуць да месца, дзе ёй давядзецца быць гаспадыняй. Пан згадзіўся. Ходзіць ён па двары, на служак пакрыквае і на дзверы пазірае.
А Нара тым часам дастала з пакунка смалякі ды падпаліла пакоі адзін за адным. I калі шугануў чорны дым з вокнаў, а на даху заскакалі чырвоныя языкі полымя, яна выскачыла праз акно і на сваёй фурманцы, паганяючы каня, паехала ў вёску. Прыйшла на тое месца, дзе з Андрэйкам часта сустракалася, прыхілілася да клёна i горка заплакала.
Ды тут пачуўся конскі тупат, дагнаў яе пан са сваімі служкамі.
– Вось яна! – закрычаў адзін з іх.
– Жывую не возьмеце! – адказала ворагам дзяўчына і шпарка кiнулася да возера.
Цёмныя хвалі з белымі грабянямі ішлі адна за адной, а ля берага калыхаўся човен. Той самы, у якім Нара з Андрэйкам не раз каталiся. Спрытна і ўмела скочыла дзяўчына ў човен і адштурхнулася ад берага.
– Я адпомсціла, пан, за Андрэйку, за яго бацьку і за ўсіх тых, хто загiнуў ад тваіх паганых рук! – закрычала Нара.
Ад злосці панскія служкі кінулі гуслі яе ў возера. Човен адплываў усё далей і далей, а потым і зусім знік у хвалях. Усю ноч бушавала возера, стагналі хвалі...
З таго часу і назвалі людзі возера імем смелай дзяўчыны. Да нашых дзён дайшла назва Нарач.